การดูแลสตรีวัยเจริญพันธุ์ กับไวรัส Zika
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
     ไวรัสซิกา Zika เป็นไวรัสในกลุ่มเดียวกับ ไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคไข้เลือดออก ไข้สมองอักเสบ JE ผู้ที่ติดเชื้อไวรัสนี้มักไม่มีอาการ ถ้ามีอาการมักจะเป็น ไข้ ผื่น ตาแดง ปวดข้อ หญิงตั้งครรภ์ได้รับเชื้ออาจจะก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนแก่ทารกในครรภ์ได้ เช่น ทารกหัวเล็ก มีความผิดปกติของเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงสมองทารก ทารกโตช้าในครรภ์ และทารกเสียชีวิตในครรภ์ได้

การมีเพศสัมพันธ์กับการติดเชื้อ Zika
       มีรายงานการติดเชื้อ zika ทางเพศสัมพันธ์กับผู้ป่วยติดเชื้อเพศชายที่มีอาการ แต่ยังไม่พบการติดต่อในผู้ป่วยที่ไม่แสดงอาการ
      การแพร่กระจายเชื้อโดยการมีเพศสัมพันธ์ สามารถเกิดได้ในช่วง 3 สัปดาห์แรกหลังมีอาการ และพบเชื้อไวรัสในน้ำเชื้อ (semen) ของผู้ป่วยได้นานถึง 60 วันหลังมีอาการ

คำแนะนำในกรณีที่ผู้ชายติดเชื้อ
- ถ้าคู่นอนเป็นหญิงตั้งครรภ์ 
       ให้หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในขณะตั้งครรภ์ หรือใส่ถุงยางอนามัยทุกครั้ง
- ถ้าคู่นอนเป็นหญิงที่ไม่ได้ตั้งครรภ์
    กรณีที่ฝ่ายชายมีการติดเชื้อ หรือสงสัยว่าจะมีการติดเชื้อให้ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง หรืองดการมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 6 เดือนหลังมีอาการ การมีเพศสัมพันธ์กับชายที่กลับจากบริเวณที่มีการแพร่กระจายเชื้อ แต่ไม่มีอาการให้ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง หรืองดมีเพศสัมพันธ์ 8 สัปดาห์หลังออกจากบริเวณที่มีการแพร่กระจายเชื้อ

การวางแผนก่อนมีบุตร
   ผู้ป่วยเพศหญิงไม่ควรตั้งครรภ์ในช่วงที่มีเชื้อในกระแสเลือด เนื่องจากเชื้อไวรัสสามารถส่งผลเสียต่อทารกในครรภ์ได้ตั้งแต่ไตรมาสแรก โดยอาจทำให้มีการแท้งบุตร หรือทารกศีรษะเล็กได้
       - กรณีหญิงที่ได้รับการตรวจพบว่ามีการติดเชื้อไวรัส zika 
               ให้หลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ อย่างน้อย 8 สัปดาห์หลังมีอาการ
       - กรณีที่มีโอกาสติดเชื้อ เช่น ไปในเขตที่มีการแพร่กระจายเชื้อ zika แต่ไม่มีการติดเชื้อ
                ให้หลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ เป็นเวลาอย่างน้อย 8 สัปดาห์นับจากวันสุดท้ายที่มีโอกาสได้รับเชื้อ
       ในปัจจุบันยังไม่สนับสนุนให้ตรวจเลือดเพื่อหาเชื้อไวรัส zika ก่อนการตั้งครรภ์
 
 
การใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์
       จากรายงานพบเชื้อไวรัส zika ในน้ำเชื้อของผู้ชายได้นานถึง 60 วัน และอาจตรวจพบเชื้อในน้ำเชื้ออสุจิ ได้ในสัปดาห์ที่ 10 หลังมีอาการ จึงมีการให้คำแนะนำในเรื่องของการบริจาค หรือรับบริจาค น้ำเชื้อ ไข่ หรือตัวอ่อนดังนี้
       - ผู้บริจาคไม่สามารถบริจาค น้ำเชื้อ หรือไข่ หรือตัวอ่อน หากพบว่ามีความเสี่ยงดังนี้
             1. ได้รับการวินิจฉัยว่ามีการติดเชื้อไวรัส zika ในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา
             2. อาศัย หรือไปเที่ยวในเขตที่มีการระบาดของเชื้อไวรัส zika ในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา
             3. มีเพศสัมพันธ์กับผู้ป่วยชาย ที่มีการติดเชื้อ ในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา

การป้องกันการติดเชื้อไวรัส zika ขณะตั้งครรภ์
        ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนหรือยาป้องกันการติดเชื้อ zika หญิงตั้งครรภ์ควรจะปฏิบัติตนในขณะตั้งครรภ์ ดังนี้
             - หลีกเลี่ยงเขตที่มีการระบาดของไวรัส zika 
             - ควรป้องกันการถูกยุงกัดโดย
                     1. ใส่กางเกงและเสื้อแขนยาว
                     2. สามารถใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง หรือโลชั่นทากันยุงทั่วๆไปได้
                     3. อยู่ในห้องปรับอากาศ หรือห้องที่มีหน้าต่าง มุ้งลวดปิดกันยุง
                     4. นอนในห้องปรับอากาศหรือในมุ้ง
                     5. กำจัดแหล่งน้ำขัง หรือใส่ทรายอะเบตลงในแหล่งน้ำขัง