การช่วยมีบุตรในผู้ชายที่เป็นหมัน ( PESA,TESE )
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
คู่สมรสที่มีปัญหา ทางด้านฝ่ายชายที่มีความผิดปกติของน้ำเชื้ออสุจิที่รุนแรง เช่น มีปัญหาในการหลั่งอสุจิ ไม่มีตัวอสุจิจากน้ำอสุจิที่หลั่งออกมา หากพบว่าสาเหตุของความผิดปกตินี้เกิดจากการอุดตันของท่ออสุจิ หรือความผิดปกติชนิดไม่มีท่ออสุจิแต่กำเนิด เคยทำหมันชายมาก่อนในรายที่เคยมีบุตรมาแล้ว หรือมีความผิดปกติที่ทำให้อสุจิที่ถูกหลั่งออกมาตายไปทั้งหมด การแก้ไขปัญหาอาจพิจารณาทำการเก็บอสุจิจากอัณฑะโดยตรง โดยเริ่มจากการใช้เข็มขนาดเล็กเจาะดูดเอาตัวอสุจิจากท่อลำเลียงอสุจิ (Percutaneous epididymal sperm aspiration,PESA) ถ้าหลังจากดูดอสุจิจากท่อลำเลียงแล้วไม่ได้ตัวอสุจิ ก็จะพิจารณาทำการเจาะดูดจากตำแหน่งของอัณฑะ ซึ่งเป็นจุดที่สร้างอสุจิโดยตรง (Testicular sperm aspiration,TESA) แทน สุดท้ายคือการผ่าตัดนำเอาเนื้อเยื่อของอัณฑะ เพื่อนำมาหาตัวอสุจิโดยตรง(Testicular sperm extraction,TESE)
 
 
แต่ในกรณีที่สาเหตุเกิดจากลูกอัณฑะโดยตรง ไม่สามารถผลิตอสุจิได้ สาเหตุอาจจะเกิดจากมีการทำลายที่ลูกอัณฑะ เช่น อุบัติเหตุ การติดเชื้อ การได้รับสารเคมี การรักษาจะค่อนข้างยาก ถึงแม้ว่าจะมียาบางชนิดที่สามารถกระตุ้นให้เกิดการสร้างอสุจิขึ้นมาได้ แต่หวังผลได้ค่อนข้างน้อย อย่างไรก็ตามเราก็จะใช้วิธีการ PESA หรือ TESE ในการหาสาเหตุสำหรับคนไข้ในกลุ่มที่ไม่สามารถผลิตอสุจิได้ด้วย เนื่องจากการได้ตรวจชิ้นเนื้อจากลูกอัณฑะจะเป็นการวินิจฉัยไปในตัวว่าเซลล์อัณฑะนั้นไม่สามารถผลิตตัวอสุจิได้จริงหรือไม่
 
ในกรณีผู้ชายที่ทำหมันถาวรแล้วโดยการตัดท่อนำอสุจิทั้ง 2 ข้าง สามารถจะมีบุตรได้โดยการต่อหมัน หรือว่าการทำเด็กหลอดแก้ว แต่แนะนำว่าถ้าทำหมันชายมากกว่า 7-10 ปี การต่อหมันจะให้ผลไม่ค่อยดี การเลือกทำวิธี PESA และนำอสุจิมาใช้ทำเด็กหลอดแก้วเป็นทางเลือกที่ดีกว่า โอกาสสำเร็จได้ลูกมีมากกว่า
 
ข้อบ่งชี้อีกอย่างหนึ่งของการทำ PESA อาจจะนำมาใช้ในกรณีที่ฝ่ายชายมีปัญหาไม่สามารถเก็บน้ำเชื้ออสุจิโดยวิธีธรรมชาติได้ แต่มีความจำเป็นต้องรักษาภาวะมีบุตรยากโดยวิธีเด็กหลอดแก้ว
 
ข้อที่ควรทราบอีกอย่างหนึ่งคือ อสุจิที่ได้จากการเก็บโดยตรงจากท่อลำเลียงหรือจากลูกอัณฑะแบบนี้ มีปริมาณค่อนข้างน้อย จึงมักต้องอาศัยการทำอิ๊กซี่เพื่อช่วยในการปฏิสนธิ ไม่สามารถนำน้ำเชื้อมาฉีดเชื้อผสมเทียม (IUI) ได้