การปฏิบัติตัวหลังย้ายตัวอ่อน
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
การย้ายตัวอ่อนกลับเข้าสู่โพรงมดลูก (embryo transfer) เป็นหนึ่งในขั้นตอนที่สำคัญของการทำเด็กหลอดแก้ว หลังจากการเก็บไข่ประมาณ 3-5 วัน ไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิจนเป็นตัวอ่อนแล้วจะถูกย้ายกลับเข้าไปในโพรงมดลูก ในขั้นตอนนี้ไม่จำเป็นต้องมีการวางยาสลบและผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดหน่วงท้องน้อยได้บ้างหลังจากการย้ายตัวอ่อน ซึ่งภายหลังการย้ายตัวอ่อน ผู้ป่วยส่วนมากจะมีความกังวลเกี่ยวกับวิธีการปฏิบัติตัว ว่าทำอย่างไรจึงจะเหมาะสมที่สุด
 


โดยทั่วไปแล้วหลังการย้ายตัวอ่อน ผู้ป่วยควรนอนพักประมาณ 1-2 ชั่วโมง และหลังจากนั้นก็สามารถกลับบ้านได้ ไม่จำเป็นต้องนอนพักในโรงพยาบาล แต่ในช่วง 3-4 วันแรกของการย้ายตัวอ่อน ผู้ป่วยควรพักผ่อนให้มากๆ หลีกเลี่ยงการทำงานหนัก การยกของหนัก การเดินมากๆรวมถึงควรงดการออกกำลังกายหนักๆ แต่สามารถเดินขึ้นลงบันไดได้ อาบน้ำเข้าห้องน้ำได้ ขับรถได้ ตามที่จำเป็น แต่ควรน้อยที่สุดและงดการเดินทางไกลในช่วงนี้ แต่ไม่จำเป็นต้องนอนนิ่งๆอยู่กับที่ตลอดเวลา
 
ตามกลไกธรรมชาติแล้วเมื่อตัวอ่อนเคลื่อนที่เข้ามาสู่โพรงมดลูกในระยะของตัวอ่อนวันที่ 6 ก็พร้อมที่จะฝังตัวในโพรงมดลูกเลย แต่การย้ายตัวอ่อนจะทำในวันที่ 3-5 ของระยะตัวอ่อนดังนั้นตัวอ่อนที่ย้ายเข้าโพรงมดลูกจะยังไม่ฝังตัวในทันทีต้องรออีก 1-3 วัน ดังนั้นจึงแนะนำให้พักผ่อนมากๆในช่วง 3 วันแรกหลังการใส่ตัวอ่อน
 
อย่างไรก็ตามมีข้อมูลการศึกษาทางการแพทย์ เปรียบเทียบการนอนพักหลังการย้ายตัวอ่อน เพียง 20 นาที กับการนอนพักมากกว่า 20 นาที พบว่าการนอนพักนานขึ้นไม่ได้เพิ่มอัตราการตั้งครรภ์ให้ดีขึ้นแต่อย่างใด
 
ส่วนในช่วงการเตรียมผนังโพรงมดลูกก่อนการย้ายตัวอ่อน ผู้ป่วยสามารถปฏิบัติตัวและทำกิจกรรมได้ตามปกติทุกอย่าง สามารถมีเพศสัมพันธ์ได้ปกติ จนเมื่อย้ายตัวอ่อนแล้วจึงค่อยงดการมีเพศสัมพันธ์
 
คำแนะนำอื่นๆหลังการย้ายตัวอ่อน
 
- ทำจิตใจให้สบาย หลีกเลี่ยงภาวะที่ก่อให้เกิดความเครียด
- พักผ่อนให้เพียงพอ
- ทานอาหารที่มีประโยชน์และอาหารประเภทผักผลไม้ เพื่อลดอาการท้องผูก
 
ข้อสำคัญ ต้องใช้ยาทุกตัวตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด ถ้าหากมีอาการผิดปกติใดๆ เช่น มีเลือดออก ปวดท้องมาก มีตกขาวผิดปกติ มีอาการเจ็บป่วยใดๆ ควรติดต่อแพทย์เจ้าของไข้ เพื่อให้การดูแลรักษาที่เหมาะสมและมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดการตั้งครรภ์ตามนัด