การตั้งครรภ์แทนหรือการอุ้มบุญ (surrogacy)
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
 
การตั้งครรภ์แทนหรือการอุ้มบุญหมายถึงการที่สตรียอมรับการตั้งครรภ์ที่มีทารกในครรภ์ซึ่งเป็นของคู่สามีภรรยาอื่นที่ภรรยาไม่สามารถตั้งครรภ์เองได้ เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีช่วยรักษาภาวะมีบุตรยากสำหรับคู่สมรสที่มีปัญหาในการตั้งครรภ์ ถึงแม้ว่าวิธีอุ้มบุญจะยังเป็นที่ถกเถียงหรือยังมีข้อกังขากันอยู่ แต่อย่างไรก็ตาม ปฏิเสธไม่ได้ว่าวิธีนี้ได้ช่วยให้หลายๆ ชีวิตถือกำเนิดขึ้นมาและทำให้หลายครอบครัวประสบความสำเร็จในการมีบุตรมาไม่น้อยเช่นกัน
 
 
การอุ้มบุญแบ่งออกเป็น 2 ชนิด
 
1. การอุ้มบุญที่ทารกในครรภ์เกิดจากการปฏิสนธิของอสุจิและไข่ของคู่สมรสที่ต้องการบุตร แต่ฝ่ายภรรยาไม่สามารถตั้งครรภ์เองได้ การอุ้มบุญแบบนี้หญิงผู้รับอุ้มบุญจะไม่มีสารพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับทารกในครรภ์เลย
 
2. การอุ้มบุญที่ทารกในครรภ์เกิดจากการปฏิสนธิของอสุจิของสามีกับไข่ของหญิงที่รับอุ้มบุญเอง ซึ่งมักจะเป็นกรณีที่ไข่ของคู่สมรสที่ต้องการมีบุตรเสื่อมแล้ว หรือไม่ประสงค์จะใช้ไข่ของตัวเอง ในกรณีนี้หญิงที่รับอุ้มบุญจะมีส่วนเกี่ยวข้องทางพันธุกรรมกับทารกในครรภ์เนื่องจากเป็นเจ้าของไข่เอง แต่ปัจจุบัน วิธีการนี้ถือว่าผิดกฎหมายในประเทศไทย
 
 
ข้อบ่งชี้ในการรักษาด้วยวิธีอุ้มบุญ
 
1. คู่สมรสที่ภรรยาไม่มีมดลูกแล้ว แต่ยังมีรังไข่ทำงานได้อย่างน้อยหนึ่งข้าง เช่นไม่มีมดลูกแต่กำเนิด หรือได้รับการผ่าตัดมดลูกออกเนื่องจากเป็นโรคเช่นเนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูก
2. คู่สมรสที่ภรรยามีโรคประจำตัวหรือภาวะที่การตั้งครรภ์จะก่อให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้
3. คู่สมรสที่ภรรยามีภาวะแท้งซ้ำซาก และการตั้งครรภ์นั้นไม่เคยดำเนินจะสามารถคลอดบุตรที่มีชีวิตได้ เช่นมดลูกผิดรูปมาแต่กำเนิด
 
 
สตรีที่เหมาะสมสำหรับเป็นผู้อุ้มบุญ
 
1. สุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัวที่ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์ เคยมีบุตรของตัวเองอย่างน้อยหนึ่งคน
2. แต่งงานแล้ว มีสถานะภาพสมรสที่มั่นคง โดยสามีต้องยินยอมและเข้าใจในขบวนการการรักษา ถ้าเป็นญาติพี่น้อง หรือเกี่ยวข้องทางสายเลือดกับคู่สมรสจะดีมาก
3. ไม่เป็นพาหะของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่นไวรัสตับอักเสบ ซิฟิลิส เอดส์
 
 
การทำเด็กหลอดแก้ว กับ การอุ้มบุญ แตกต่างกันอย่างไร?
 
การทำเด็กหลอดแก้ว เป็นการช่วยให้เกิดการปฏิสนธิขึ้นนอกร่างกาย โดยนำเซลล์ไข่และน้ำเชื้ออสุจิออกมาผสมกันจนได้เป็นตัวอ่อน (embryo) และเพาะเลี้ยงตัวอ่อน จนได้ตัวอ่อนที่เหมาะสม ก่อนที่จะย้ายตัวอ่อนกลับเข้าไปฝังตัวในโพรงมดลูกของมารดาต่อไป
 
การอุ้มบุญเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาภาวะมีบุตรยากด้วยกระบวนการทำเด็กหลอดแก้ว เพราะฉะนั้นการอุ้มบุญกับการทำเด็กหลอดแก้วในเบื้องต้นมีวิธีการเหมือนกัน แต่จะแตกต่างกันในขั้นตอนการย้ายตัวอ่อนไปฝากในโพรงมดลูกของหญิงที่รับตั้งครรภ์แทน
 
 
การเตรียมตัวสำหรับผู้ที่รับการอุ้มบุญ
 
ในส่วนของคุณแม่ที่รับอุ้มบุญ ก่อนจะตั้งครรภ์ ต้องดูแลรักษาสุขภาพ ทานอาหารมีประโยชน์ ตรวจเช็คร่างกาย ตรวจเลือดดูความสมบูรณ์ก่อนจะรับการอุ้มบุญ
 
ในส่วนคุณแม่เจ้าของไข่ จะต้องเตรียมการกระตุ้นรังไข่ เจาะเก็บไข่ เพื่อนำไปผสมกับน้ำเชื้ออสุจิ และทำการเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ ก่อนจะนำตัวอ่อนที่ได้มาฝังในโพรงมดลูกของคุณแม่อุ้มบุญที่เตรียมความพร้อมแล้ว
 
 
การดูแลแตกต่างจากการตั้งครรภ์ตามธรรมชาติอย่างไร
 
ในหญิงที่รับอุ้มบุญ หลังจากย้ายตัวอ่อนเข้าไปในโพรงมดลูกแล้ว โดยทั่วไปจะต้องรับประทานยา สอดยา และฉีดยา ต่อเนื่องประมาณ 2 เดือน หลังจากที่ทราบว่าตั้งครรภ์แล้ว และในช่วงที่ใส่ตัวอ่อนก็ต้องพักผ่อนมากกว่าปกติ แต่พอการตั้งครรภ์ผ่านช่วง 12 สัปดาห์ไปแล้วก็จะมีวิธีการดูแลเหมือนหญิงตั้งครรภ์ปกติทั่วๆไป
 
 
สารพันธุกรรมของแม่อุ้มบุญจะส่งผ่านไปที่ทารกหรือไม่
 
ลักษณะทางพันธุกรรมของเด็กจะถูกกำหนดตั้งแต่ตอนที่มีการปฏิสนธิและเจริญเติบโตเป็นตัวอ่อนแล้ว ซึ่งพันธุกรรมครึ่งหนึ่งจะได้จากพ่อผ่านทางอสุจิ อีกครึ่งหนึ่งจะได้จากแม่ผ่านทางไข่ ส่วนสารพันธุกรรมจากหญิงที่อุ้มท้องจะไม่สามารถถ่ายทอดผ่านไปยังลูกในท้องได้
 
 
สิ่งที่สามารถถ่ายทอดจากคุณแม่อุ้มบุญไปสู่ทารกในครรภ์ได้
 
กรณีที่คุณแม่อุ้มบุญมีโรคติดต่อบางอย่างซึ่งเป็นโรคประจำตัว หากนำตัวอ่อนไปฝากไว้ทารกก็จะมีโอกาสติดเชื้อจากคุณแม่อุ้มบุญได้ เช่นโรคติดเชื้อไวรัสเอชไอวี ไวรัสตับอักเสบ เพราะฉะนั้นก่อนให้การรักษาจึงต้องมีการตรวจสุขภาพคุณแม่อุ้มบุญอย่างละเอียด เพื่อป้องกันการติดเชื้อจากคุณแม่อุ้มบุญสู่ทารกในครรภ์ได้
 
 
สิ่งที่ควรคำนึงถึงสำหรับการอุ้มบุญ
 
1. ความผูกพันที่เกิดขึ้นของผู้รับอุ้มบุญกับทารกในครรภ์ ทำให้เกิดกรณีการไม่คืนลูกกับคู่สมรสที่เป็นเจ้าของไข่และอสุจิ
2. ในกรณีที่เด็กในครรภ์พิการซึ่งเกิดขึ้นตามธรรมชาตินั้น ควรเป็นเรื่องที่ทางคู่สมรสร่วมรับผิดชอบเนื่องจากเป็นเจ้าของพันธุกรรมโดยตรง
3. ปัญหาการแยกทางของคู่สมรสหรือเสียชีวิตก่อนที่ทารกจะเกิดมา
4. การรับจ้างอุ้มบุญ ซึ่งเป็นเรื่องเชิงพาณิชย์