อาการปวดท้องจากการตกไข่
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
โดยปกติ ผู้หญิงจะมีประจำเดือนโดยเฉลี่ยทุก 28-30 วัน และจะมีไข่ตกประมาณวันที่ 14-16 ของรอบเดือน (ประจำเดือนมาวันแรก นับเป็นวันที่ 1) ในช่วงที่มีการตกไข่นี้ผู้หญิงบางคนจะมีอาการปวดท้องน้อยแบบหน่วงๆ หรือเสียดท้อง ลักษณะการปวดจะเป็นแบบทันทีทันใด และคงอยู่นานเป็นชั่วโมงแล้วค่อยๆหายไปได้เอง แต่มีบางรายที่อาการปวดเป็นนานกว่านั้น อาจจะเป็นได้นาน 1-2 วัน
 
ความรุนแรงของอาการปวดและระยะเวลาที่มีอาการปวดจะแตกต่างกันในแต่ละบุคคล แต่ละรอบเดือน บางคนก็ไม่มีอาการปวดเลย หรือบางคนอาจจะมีอาการปวดเป็นบางรอบเดือนไม่จำเป็นต้องเป็นทุกเดือน อาจจะปวดท้องสลับข้างกันในแต่ละเดือน หรือเป็นทั้ง 2 ข้างพร้อมกันก็ได้

สาเหตุของอาการปวดจากการตกไข่ สาเหตุที่ทำให้มีอาการปวด คือ

1. รังไข่มีการบวมจากถุงฟองไข่ที่โตเต็มที่และพร้อมที่จะมีการตกไข่ ทำให้ผนังรังไข่ตึงเป็นการกระตุ้นเส้นประสาททำให้รู้สึกปวด

2. เมื่อมีการตกไข่จะทำให้น้ำในถุงฟองไข่แตกออกมา บางครั้งจะมีเลือดปนออกมาด้วย น้ำและเลือดที่ไหลเข้าไปในช่องท้องจะไประคายเคืองต่อเยื่อบุผนังช่องท้องทำให้รู้สึกปวด

3. ท่อนำไข่มีการบีบรัดตัว เพื่อเตรียมรับฟองไข่ที่ตกออกมา และลำเลียงไข่ที่ผสมแล้วเข้าสู่โพรงมดลูก การที่ท่อนำไข่มีการบีบรัดตัวนี้ ในบางคนจะทำให้มีอาการปวดท้องได้

4. มีการหลั่งฮอร์โมนออกมาในช่วงที่มีการตกไข่ ซึ่งฮอร์โมนตัวนี้จะทำให้มีการหดรัดตัวของกล้ามเนื้อ หรือถุงไข่ จึงทำให้มีอาการปวด

การวินิจฉัย

จากประวัติผู้ป่วยที่มีอาการปวดท้องช่วงกลางรอบเดือน เมื่อทำการตรวจร่างกาย ตรวจภายในแล้วไม่พบความผิดปกติ ไม่มีอวัยวะใดที่เป็นสาเหตุของการปวด อาการปวดท้องจากการตกไข่บางทีจะวินิจฉัยแยกโรคได้ยากจากภาวะไส้ติ่งอักเสบ ปีกมดลูกอักเสบ จนทำให้วินิจฉัยผิดพลาดได้เหมือนกัน
 
การรักษา

โดยทั่วไปอาการปวดมักจะเป็นไม่มาก และหายไปได้เอง ไม่ได้เป็นอันตรายต่อชีวิต ดังนั้นจึงไม่มีการรักษาที่เฉพาะเจาะจง อาจจะใช้ยาแก้ปวด ร่วมกับการพักผ่อน งดการเดิน ออกกำลังกายหนัก
 
ในผู้ป่วยที่มีอาการทุกเดือน หรือถ้าเป็นแล้วจะมีอาการปวดมาก การใช้ยาคุมกำเนิด เพื่อป้องกันการตกไข่ก็เป็นการรักษาที่ได้ผลดี

อาการปวดท้องช่วงตกไข่ ก็มีข้อดีอยู่บ้าง คือ ช่วยในกรณีผู้ป่วยที่อยากมีลูกทำให้เราทราบว่าช่วงนี้มีการตกไข่แล้ว ดังนั้นก็เป็นช่วงที่เหมาะสมในการมีเพศสัมพันธ์เพื่อจะได้มีโอกาสมีลูก หรือเป็นการป้องกันการตั้งครรภ์ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่อยากมีลูกก็ให้งดเว้นการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงนั้นไป อย่างไรก็ตามอาการปวดท้องอย่างเดียวอาจมีสาเหตุจากภาวะอื่นที่ไม่ใช่การตกไข่ก็ได้ ควรต้องดูปัจจัยอื่นๆร่วมด้วยเช่นมูกไข่ตก การวัดอุณหภูมิ หรือการตรวจปัสสาวะดูไข่ตกเป็นต้น
 
ทางกลับกัน ถ้าอาการปวดเป็นรุนแรงมาก หรือเป็นไม่หาย ก็ต้องมองหาสาเหตุอื่นๆที่เป็นอันตรายได้ เช่น ถุงน้ำรังไข่บิดขั้วหรือแตก ไส้ติ่งอักเสบ