การแช่แข็งตัวอ่อน
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
ในปัจจุบัน การทำเด็กหลอดแก้ว (IVF) เป็นวิธีการรักษาภาวะมีลูกยากที่มีประสิทธิภาพ มีอัตราการตั้งครรภ์ที่ดีขึ้นเรื่อยๆ ข้อมูลจากทั่วโลกมีเด็กที่เกิดจากการทำเด็กหลอดแก้วในแต่ละปีมากมาย ในขบวนการขั้นตอนทำเด็กหลอดแก้วมักจะต้องผ่านการให้ยาเพื่อทำการกระตุ้นไข่โดยมีจุดประสงค์ให้ได้ไข่จำนวนที่มากกว่าในธรรมชาติ เพื่อที่จะไปปฏิสนธิให้ได้ตัวอ่อนหลายตัว และด้วยอัตราความสำเร็จของการทำเด็กหลอดแก้วที่ดีขึ้น จึงทำให้มีตัวอ่อนเหลืออยู่หลังจากการใส่ตัวอ่อนแต่ละรอบ ซึ่งตัวอ่อนที่เหลืออยู่นี้สามารถนำไปแช่แข็งไว้ เพื่อที่จะนำกลับมาใช้ได้อีกในอนาคต


กระบวนการแช่แข็งตัวอ่อน
 
หลังจากผ่านขบวนการเก็บไข่และการปฏิสนธิจนได้ตัวอ่อน ถ้ามีตัวอ่อนจำนวนมากกว่า 3-4 ตัวซึ่งมากเกินปริมาณตัวอ่อนที่จะใส่กลับเข้าโพรงมดลูก หรือมีเหตุที่ทำให้ไม่สามารถใส่ตัวอ่อนได้ในรอบที่กระตุ้นไข่ ก็จะทำการแช่แข็งตัวอ่อนเอาไว้ โดยตัวอ่อนจะอยู่ในหลอดพลาสติกและเก็บรักษาไว้ในไนโตรเจนเหลวที่มีความเย็นจัด ตามวิธีมาตรฐานการเก็บรักษาตัวอ่อน

 
ข้อดีการแช่แข็งตัวอ่อน

- ลดความเสี่ยงต่อการเกิดครรภ์แฝด 3 หรือ แฝด 4 โดยการแช่แข็งตัวอ่อนที่เหลือจากการใส่กลับเข้าโพรงมดลูก

- เพิ่มอัตราการตั้งครรภ์ เนื่องจากในรอบการกระตุ้นไข่ ผู้ป่วยจะได้รับยากระตุ้นไข่ค่อนข้างมาก และอาจจะมีภาวะของตัวมดลูกที่ไม่เหมาะสมต่อการฝังตัวของตัวอ่อน ดังนั้นการแช่แข็งตัวอ่อนไว้ก่อนและค่อยมาใส่ตัวอ่อนใหม่ในรอบที่เป็นธรรมชาติ หรือให้ยาในระดับน้อยๆที่มีผลต่อมดลูกไม่มากนัก ก็จะทำให้โอกาสตั้งครรภ์มีมากขึ้น
 
- ลดความเสี่ยงต่อภาวะรังไข่ถูกกระตุ้นมากเกิน ในการกระตุ้นไข่บางครั้งจะได้จำนวนไข่ที่ค่อนข้างมาก และอาจจะเกิดภาวะรังไข่ถูกกระตุ้นมากเกินทำให้มีการรั่วซึมของสารน้ำจากในหลอดเลือดเข้าสู่ช่องท้อง ช่องปอด เกิดอันตรายต่อผู้ที่ถูกกระตุ้นไข่ค่อนข้างมาก ยิ่งถ้าใส่ตัวอ่อนและเกิดการตั้งครรภ์จะยิ่งทำให้โรครุนแรงมากขึ้น ในกรณีนี้แพทย์ที่ทำการรักษาจะหยุดการใส่ตัวอ่อนไว้และนำตัวอ่อนแช่แข็งไว้ก่อน รอจนโรคสงบลงแล้วจึงค่อยใส่ตัวอ่อนใหม่ในรอบถัดไป

- ลดจำนวนรอบการกระตุ้นไข่ ทำให้ลดค่ากระตุ้นไข่และการเจาะไข่ ในการกระตุ้นไข่และเก็บไข่หนึ่งครั้ง ถ้าได้ตัวอ่อนมากก็สามารถเก็บตัวอ่อนแช่แข็งไว้ ถ้าในการใส่รอบแรกไม่ท้อง เราสามารถนำตัวอ่อนที่แช่แข็งไว้มาใช้ได้เลย โดยไม่ต้องกระตุ้นไข่และเก็บไข่ใหม่ เป็นการลดค่าใช้จ่ายในการใช้ยากระตุ้นไข่ และค่าเก็บไข่ รวมทั้งลดความเสี่ยงจากการที่ต้องให้ยาสลบเพื่อทำการเก็บไข่หลายๆรอบ


 
ข้อควรระวังในการแช่แข็งตัวอ่อน
 
- ในขั้นตอนการแช่แข็งตัวอ่อน อาจจะมีตัวอ่อนที่ได้รับความเสียหายหรือตายจากขบวนการแช่แข็ง หรือขบวนการละลายตัวอ่อน จะทำให้ตัวอ่อนมีจำนวนที่ลดลง แต่ในปัจจุบันขั้นตอนการแช่แข็งและละลายค่อนข้างมีประสิทธิภาพมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้อัตราการรอดชีวิตของตัวอ่อนจากการแช่แข็งและละลายตัวอ่อนมากกว่า 80%

- มีความกังวลในเรื่องของเด็กที่เกิดจากการใช้ตัวอ่อนที่ผ่านการแช่แข็ง ว่าจะมีผลทำให้เด็กที่เกิดมามีความผิดปกติหรือมีความพิการ แต่จากข้อมูลที่ผ่านการศึกษาวิจัย พบว่าความเสี่ยงในการพบความผิดปกติของทารกแรกเกิดไม่ได้เพิ่มขึ้นในเด็กที่เกิดจากการย้ายตัวอ่อนแช่แข็ง เมื่อเทียบกับเด็กที่เกิดจากแม่ที่ตั้งครรภ์เอง