อยากได้ลูกแฝด
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
ตามธรรมชาติโอกาสที่คุณแม่จะตั้งครรภ์ได้ลูกแฝดนั้น ถือว่ายากมาก มีโอกาสน้อยกว่า 0.01% เสียอีก แม่ที่ตั้งครรภ์ลูกแฝดส่วนใหญ่มักจะมีประวัติทางพันธุกรรม เช่น มีพี่น้อง หรือพ่อแม่เป็นลูกแฝด ลักษณะแฝดแบบนี้ส่วนใหญ่จะหน้าตาเหมือนกัน เพศเดียวกันเพราะกลไกการเกิดเป็นจากการที่มีไข่ตก 1 ใบและเมื่อผสมกับอสุจิเป็นตัวอ่อนแล้ว ตัวอ่อนก็มีการแบ่งตัวแยกเป็น 2 ตัวอ่อน ดังนั้นสารพันธุกรรมตั้งต้นจึงเหมือนกันแทบจะทุกประการ
 
 
แต่ในปัจจุบันนี้เนื่องจากมีกระบวนการเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ ช่วยเหลือในเคสที่อยากมีลูกแต่ไม่สามารถตั้งท้องเองได้ การตั้งครรภ์จึงมีโอกาสเกิดครรภ์แฝดได้มากขึ้น เนื่องจากการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ มักจะมีการกระตุ้นไข่ให้มากกว่าธรรมชาติ เพื่อที่จะได้มีโอกาสตั้งครรภ์มากขึ้น เมื่อได้ไข่มากขึ้นก็จะมีโอกาสที่จะเกิดครรภ์แฝดมากตามไปด้วย แต่ครรภ์แฝดจากกระบวนการนี้จะเป็นไข่คนละใบกัน ดังนั้นหน้าตาจะไม่เหมือนกันเหมือนแฝดธรรมชาติ แต่จะคล้ายกันเหมือนพี่น้อง
 
มีคู่สมรสที่อยากมีลูกจำนวนหนึ่ง อยากจะได้ลูกแฝดจากการช่วยการเจริญพันธุ์ เนื่องจากเห็นแม่ที่มารักษาจำนวนหนึ่งประสบความสำเร็จในการตั้งครรภ์แล้วยังได้อุ้มท้องแฝดกลับมาอีกด้วย แต่ต้องบอกว่าการรักษาด้วยวิธีการนี้ไม่สามารถรับประกัน หรือยืนยันได้ว่าจะทำให้เกิดครรภ์แฝดได้แน่นอน เพราะโอกาสที่จะท้องได้มีหลายปัจจัยเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่นคุณภาพตัวอ่อน ความหนาโพรงมดลูก สารพันธุกรรมของตัวอ่อน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้อยู่เหนือการควบคุมของแพทย์ที่ทำการรักษา ไปกำหนดกฎเกณฑ์ให้ตัวอ่อนฝังตัวตามที่เราต้องการก็ไม่สามารถทำได้ แต่ก็ถือว่ามีโอกาสในการได้ลูกแฝดมากกว่าธรรมชาติหลายเท่าตัว
 
และโดยหลักการในการรักษาที่กระตุ้นไข่ให้ได้หลายใบนั้น เราหวังผลเรื่องโอกาสการตั้งครรภ์ที่มากขึ้น ส่วนครรภ์แฝดถือว่าเป็นครรภ์ที่มีภาวะแทรกซ้อน ถ้าเป็นไปได้ก็ไม่อยากให้เกิดขึ้น เนื่องจากการตั้งครรภ์แฝดจะมีความเสี่ยงหลายๆเรื่องเช่น การแท้งบุตร การคลอดก่อนกำหนด ครรภ์เป็นพิษ เบาหวาน ตกเลือดหลังคลอด เป็นต้น ในส่วนของแม่ก็จะลำบากมากขึ้น ท้องใหญ่กว่าปกติ ทำให้อึดอัดหายใจลำบาก ปวดหลังปวดเอว และบางครั้งต้องนอนพักในโรงพยาบาลเป็นเดือนๆ กว่าจะคลอดบุตรได้ และไม่สามรถคลอดบุตรเองตามธรรมชาติได้ ต้องคลอดโดยการผ่าตัดคลอดเท่านั้น ลูกที่คลอดมาก็มักจะมีน้ำหนักตัวน้อยกว่าเกณฑ์ปกติ และถ้าคลอดก่อนกำหนดมากๆ ก็จะต้องให้ออกซิเจนหรือใส่ท่อช่วยหายใจ

โดยสรุป การเกิดครรภ์แฝดทั่วไปโอกาสเกิดน้อยมาก ส่วนในขบวนการช่วยการเจริญพันธุ์ เช่น การฉีดเชื้อผสมเทียม การทำเด็กหลอดแก้ว จะมีโอกาสเกิดครรภ์แฝดมากขึ้นหลายเท่า ขึ้นกับจำนวนไข่ที่มี และขึ้นกับจำนวนตัวอ่อนที่ใส่เข้าในโพรงมดลูก แต่ไม่สามารถกำหนดหรือบังคับให้เกิดครรภ์แฝดได้ เพราะมีหลายปัจจัยที่มาเกี่ยวข้องในการเกิดเป็นทารกเช่น คุณภาพตัวอ่อน การฝังตัว สารพันธุกรรมของตัวอ่อน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้อยู่เหนือการควบคุมของแพทย์และเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ แต่อย่างไรก็ตามการเกิดครรภ์แฝดก็ถือว่าเป็นการตั้งครรภ์ที่ไม่ปกติ มีภาวะแทรกซ้อนเยอะ ถ้าคุณแม่ทราบว่าตนเองตั้งครรภ์แฝดต้องรีบพบแพทย์ และตรวจครรภ์ตามนัดเพื่อคอยป้องกันหรือรักษาภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้นได้