การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ
โดย นพ. ชัยสึก จิวะธนะพร
 
ความสำคัญของการเก็บน้ำอสุจิเพื่อส่งตรวจ

          ในคู่สมรสที่มีบุตรยาก พบว่าฝ่ายชายเป็นสาเหตุของการมีบุตรยากได้ร้อยละ 25-40 ดังนั้นการเก็บน้ำอสุจิของฝ่ายชายไปตรวจเพื่อหาสาเหตุของการมีบุตรยากจึงมี ความสำคัญไม่น้อยไปกว่าการตรวจในฝ่ายหญิง


          การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ นอกจากการนับจำนวนความเข้มข้นตัวอสุจิแล้ว ยังตรวจดูการเคลื่อนไหว และความผิดปกติในรูปร่างส่วนหัว , คอ และหางของตัวอสุจิด้วย

คำแนะนำในการเก็บน้ำอสุจิที่ถูกต้อง
  1. ควรงดการมีเพศสัมพันธ์รวมถึงการหลั่งอสุจิประมาณ 2 – 4 วัน
  2. ล้างมือและอวัยวะเพศให้สะอาดก่อนการเก็บน้ำอสุจิ
  3. เก็บน้ำอสุจิด้วยวิธีช่วยตัวเอง ( Masturbation )
  4. ไม่ควรใช้วิธีมีเพศสัมพันธ์แล้วหลั่งข้างนอกเพราะอาจมีเฃลล์จากน้ำหลั่งช่องคลอดปะปนมา
  5. ห้ามเก็บโดยใช้ถุงยางอนามัย เนื่องจากถุงยางอนามัยมีสารหล่อลื่น ซึ่งสามารถทำให้อสุจิตายได้
  6. ควรเก็บน้ำอสุจิทุกหยดตั้งแต่แรกจนหยดสุดท้ายเพื่อจะได้มีการวิเคราะห์ เป็นค่าเฉลี่ยที่ถูกต้อง
  7. เก็บน้ำอสุจิใส่ภาชนะที่สะอาดและแห้ง และรีบส่งเพื่อวิเคราะห์ผลทันที ไม่ควรเก็บนานกว่า 1 ชั่วโมง
  8. ในกรณีที่ตรวจพบว่าน้ำเชื้ออสุจิผิดปกติ ควรทำการตรวจซ้ำใน 2-4 สัปดาห์ หลังการตรวจครั้งแรก แต่ถ้าเป็นกรณีที่ตรวจไม่พบน้ำเชื้อเลย อาจจะตรวจซ้ำได้ในช่วง 1 สัปดาห์
ค่าปกติของการผลการกรวดน้ำเชื้อ การอ่านผลง่ายๆ ให้ดูที่
 
  1. volume หรือ ปริมาตรของน้ำเชื้อทั้งหมดที่เก็บออกมาได้ ขอให้มากกว่า 1.5 ml เคยเจอบ่อยๆเหมือนกันว่า ในบางคนตื่นเต้นมาก เวลาเก็บเชื้อแล้วออกมาน้อยกว่าความเป็นจริง ถ้าเป็นแบบนี้บอกกับหมอที่ตรวจได้เลยว่าขอแก้มืออีกครั้ง
  2. sperm concentration ต้องมากกว่า 15 ล้านตัวต่อน้ำเชื้อ 1 ml อันนี้ต้องใช้การดูจากกล้องจุลทรรศน์และนับเอา บางครั้งอาจจะใช้การตรวจด้วยเครื่องวิเคราะห์โดยตรง ส่วนนี้สำคัญ ถ้าตัวอสุจิน้อยกว่าเกณฑ์ มักจะมีปัญหา ยิ่งน้อยยิ่งมีโอกาสมีบุตรยากขึ้น ถ้าส่วนนี้ผลออกมาเป็น 0 คือไม่มีตัวเชื้อเลย ก็จะถือว่าเป็นหมัน
  3. total motility จำนวนตัวเชื้อที่วิ่งได้คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ ควรจะต้องมากกว่า 40 % ถ้าน้อยกว่านี้แสดงว่าเชื้อขี้เกียจ มีแต่ตัวไม่ค่อยวิ่ง จะมีปัญหาได้ตอนที่เชื้อจะวิ่งผ่านปากมดลูกเข้าไป จำนวนที่จะสามารถผ่านเข้าในโพรงมดลูกจะน้อย โอกาสมีบุตรยากมากขึ้น
  4. morphology รูปร่างเชื้อที่ปกติ คืออสุจิที่มีรูปร่างดี สมส่วน เป็นพวกที่มีโอกาสเข้าไปปฏิสนธิได้ดี ต้องมีจำนวนมากกว่าหรือเท่ากับ 4 %
          การดูค่าพวกนี้ไม่ได้ตายตัว ค่าจะมีความผันแปรได้ในแต่ละครั้งที่มาตรวจ จำนวนวันก่อนมาเก็บน้ำเชื้อก็มีผลทำให้ค่าที่ได้ผิดเพี้ยนไป หรือบางคนค่าผิดปกติก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีบุตรไม่ได้ ดังนั้นต้องดูเป็นกรณีไป ต้องดูร่วมกับสาเหตุอื่นๆด้วย