สาเหตุของภาวะมีบุตรยาก
โดย นพ.ชัยสึก จิวะธนะพร

สาเหตุของการมีบุตรยากในฝ่ายหญิง
เป็นปัจจัยที่สำคัญที่ทำให้เกิดความล้มเหลวในการตั้งครรภ์ประมาณร้อยละ 40-50 แบ่งเป็น

1. ความผิดปกติของท่อนำไข่และพังผืดในอุ้งเชิงกราน พบได้ 30-40 % เช่น

  • ภาวะที่มีการอักเสบในอุ้งเชิงกราน
  • ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
  • ประวิติการผ่าตัดมดลูกทำให้เกิดพังผืดและมีปัญหาท่อนำไข่อุดตัน
2. ความผิดปกติของการตกไข่ พบได้ร้อยละ 30-40 %
 
  • เกิดจากภาวะถุงน้ำมากในรังไข่ (PCOS)
  • ภาวะฮอร์โมนโปรแลกตินสูง
  • ภาวะธัยรอยด์ทำงานผิดปกติ
  • ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย
  • น้ำหนักตัวมากเกินไป หรือ ผอมเกินไป
  • ความเครียด กังวล
  • ยาบางอย่างนี้มีผลต่อการทำงานของรังไข่
3. ความผิดปกติของมดลูก ปากมดลูก พบได้ 10-15 % เช่น
 
  • เนื้องอกมดลูก รูปร่างของมดลูกผิดปกติ แต่กำเนิด หรือจากโรคเกิดในภายหลัง
  • มูกของปากมดลูกไม่ดี เชื้อว่ายเข้าไปในมดลูกไม่ได้
  • มีภูมิต้านทานเชื้ออสุจิของสามี ทำให้อสุจิถูกทำลาย
  • ภาวะพังผืดในโพรงมดลูก ติ่งเนื้อในโพรงมดลูก
  • การอักเสบที่ปากมดลูก
4. สาเหตุอื่นๆ เช่น
 
  • ความผิดปกติของการมีเพศสัมพันธ์ ไม่สามารถมีเพศสัมพันธ์ได้เนื่องจาก เจ็บ ความกลัว
  • โรคทางกาย เช่น ภาวะไตวาย ตับวาย เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคมะเร็งอื่นๆ

5. ไม่ทราบสาเหตุ ในบางครั้งหลังจากที่ได้ทำการตรวจวินิจฉัย โดยเครื่องมือทุกอย่างที่มีแล้วก็อาจจะตรวจไม่พบความผิดปกติอื่นๆ ลักษณะของการมีบุตรยากที่ไม่ทราบสาเหตุนี้พบได้ 10-15 %

 


สาเหตุของการมีบุตรยากในฝ่ายชาย 

ปัจจัย ที่ทำให้เกิดความล้มเหลวในการตั้งครรภ์ จากฝ่ายชายนั้น มีประมาณร้อยละ 25 - 40 แบ่งเป็น

1. ความผิดปกติของการสร้างตัวอสุจิ

 
  • เส้นเลือดขอดบริเวณถุงอัณฑะ
  • ความผิดปกติทางพันธุกรรม ในเมืองไทยพบไม่ค่อยพบ มักพบในประชากรแถบ ยุโรป อเมริกา
  • การอักเสบติดเชื้อของอัณฑะ เช่น การติดเชื้อไวรัสคางทูมตั้งแต่ช่วงวัยเด็ก
  • สารพิษ เช่น ความร้อน บุหรี่ รังสี โลหะหนัก สารเคมี
  • เนื้องอกหรือมะเร็งของอัณฑะ
  • ภาวะที่มีการใช้ฮอร์โมนเพศชายในขนาดสูงๆ และเป็นเวลานาน
2. ความผิดปกติของการทำงานของตัวอสุจิ
 
  • การอักเสบในทางเดินของอสุจิ เช่น มีการอักเสบของต่อมลูกหมาก
  • antisperm antibody
3. การอุดตันในทางเดินของตัวอสุจิ
 
  • การทำหมันชาย
  • การอุดตันของท่อส่งอสุจิแต่กำเนิด
ภาวะมีบุตรยากที่มีสาเหตุจากทั้งสองฝ่าย พบได้ร้อยละ 10
ภาวะมีบุตรยากที่ไม่ทราบสาเหตุ พบได้ร้อยละ 10