ภาวะมีบุตรยาก
โดย นพ.ชัยสึก จิวะธนะพร

ภาวะมีบุตรยากคืออะไร

ภาวะการมีบุตรยาก (Infertility) หมายถึง การที่คู่สมรสไม่สามารถตั้งครรภ์ได้หลังจากได้พยายามให้มีบุตร ด้วยการมีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอ ( ประมาณ 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ ) โดยไม่ได้คุมกำเนิดมาแล้วอย่างน้อย 1 ปี สำหรับสตรีที่อายุมากกว่า 35 ปีขึ้นไปเราให้เวลาที่ 6 เดือนในการนิยามภาวะมีบุตรยากเพราะต้องรีบตรวจหาความผิดปกติและช่วยให้มี บุตรเร็วขึ้นเนื่องจากยิ่งอายุมากความสามารถมีบุตรยิ่งลดลง

การมีบุตรยากแบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ

 
  1. การมีบุตรยากชนิดปฐมภูมิ (primary infertility) หมายถึง ไม่เคยมีการตั้งครรภ์มาก่อน
  2. การมีบุตรยาก ชนิดทุติยภูมิ (secondary infertility) ที่หมายถึง เคยมีการตั้งครรภ์มาก่อน โดยการตั้งครรภ์อาจสิ้นสุดโดยการคลอดหรือการแท้ง แล้วไม่ตั้งครรภ์อีกหลังจากได้พยายามจะมีบุตรมาแล้วอย่างน้อย 1 ปี
อุบัติการณ์

ร้อยละ 5-15 ของคู่สมรสที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์
ภาวะมีบุตรยากปฐมภูมิพบได้ร้อยละ 3-16
ภาวะมีบุตรยากทุติยภูมิพบได้ร้อยละ 5-23

ปัจจัยที่สำคัญต่อการตั้งครรภ์

 
  1. ฝ่ายชายต้องมีการสร้างเชื้ออสุจิได้ปกติ ทั้งในแง่ของจำนวนของเชื้อ การเคลื่อนไหว และรูปร่าง เพื่อความสามารถในการปฏิสนธิกับไข่
  2. ฝ่ายหญิงต้องมีการตกไข่ปกติ และมีท่อนำไข่ปกติ ที่ให้ไข่เดินทางเข้าและผ่านไปและฝังตัวไนโพรงมดลูกที่ปกติได้ ตลอดจนมีลักษณะของมดลูกที่ปกติ ไม่มีเนื้องอกมดลูก รังไข่ปกติ ไม่มีถุงน้ำรังไข่ หรือพังผืดที่ห่อหุ้มตัวรังไข่
  3. มีเพศสัมพันธ์ในช่วงเวลาที่มีการตกไข่ เนื่องจากไข่จะมีอายุเพียง 1 วัน และตัวเชื้ออสุจิอยู่ในมดลูกได้ประมาณ 2-3 วัน ถ้าพ้นจากช่วงนี้ไป ไข่กับอสุจิจะไม่สามารถเจอกันได้ ดังนั้นก็จะไม่เกิดการปฏิสนธิ และทำให้โอกาสมีลูกยากขึ้น
การมีบุตรยาก เกิดจากปัจจัยอะไรบ้าง

คู่สามีภรรยาโดยทั่วไปมีปัจจัยใหญ่ ๆ ที่จะทำให้มีบุตรยาก คือ

 
  1. อายุของภรรยา อายุยิ่งมาก ยิ่งมีบุตรยากขึ้นเรื่อยๆ อายุในช่วงที่เหมาะสม และมีโอกาสมีบุตรมากที่สุด จะอยู่ในช่วงอายุ 20-24 ปี และโอกาสท้องจะลดหลั่นลงไป เมื่ออายุของหญิงที่ต้องการมีบุตรมากขึ้น ยิ่งในช่วงที่อายุ เกิน 37-38 ปีขึ้นไป รังไข่จะทำงานน้อยลง ผลิตไข่ได้น้อยลง ก็จะเพิ่มความเสี่ยงในการมีบุตรยากมากขึ้น
  2. อายุของสามี คล้ายกับสตรี คือ ยิ่งอายุมากขึ้นจำนวนอสุจิจะลดลง และมีบุตรยากขึ้น
  3. ความถี่ของการมีเพศสัมพันธ์ ที่เหมาะสมคือสัปดาห์ละ 2-3 ครั้งโดยเฉพาะในช่วงที่คาดว่าจะมีการตกไข่